Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Ανδρέας Κουζέλης: Μια μοναδική προσωπικότητα, ένας εξαιρετικά γενναίος άνθρωπος


Ο κοινωνιολόγος Ανδρέας Κουζέλης είναι πιθανότατα μια από τις πιο βαθιά πνευματικές προσωπικότητες της ολίγον χαμένης γενιάς των νεοελλήνων σαραντάρηδων. Άνθρωπος της διαρκούς και δυναμικής πολιτικής παρέμβασης, ελάχιστα “κουβαλά” το προφίλ του τυπικού νεοέλληνα λόγιου. Οι λογοτεχνικές “στιγμές” του, όμως, καταφέρνουν πάντα να αφήνουν στίγμα αξιοζήλευτο εμβαθύνοντας με τρόπο μοναδικό σε θεματολογίες κάτι παραπάνω από δύσκολες...
Κομμάτι χαρακτηριστικό της ιδιοσυγκρασίας του Κουζέλη είναι η ανάγκη αλλά και η ικανότητά του να εκπλήσσει. Είναι ο ένας και μοναδικός υποψήφιος ψηφοδελτίου επικρατείας κοινοβουλευτικού κόμματος (ΔΗΚΚΙ) στην ελληνική ιστορία που δεν δίστασε δύο εικοσιτετράωρα πριν τις εκλογές (2000) να αποχωρήσει καταγγέλοντας ρατσιστικές εις βάρος του στάσεις και συμπεριφορές. “Δεν ανέχομαι να επενδύουν στην εικόνα μου και πεισματικά να αρνούνται να αντλήσουν από το περιεχόμενό μου” είχε τότε δηλώσει ο Κουζέλης, αντιλαμβανόμενος ότι το επικοινωνιακό επιτελείο του κόμματος που τότε υποστήριξε “επένδυε” αποκλειστικά και μόνο στην κινητική αναπηρία του (σπαστική τετραπληγία) και υποτιμούσε κάθε δυνατότητα βαθύτερης προσέγγισης της δικαιωματικής πολιτικής ατζέντας που ο τριαντάρης τότε υποψήφιος αξίωνε.
“Περίμενα σχεδόν μέχρι τέλους της προεκλογικής διαδικασίας για να ανταποδώσω την πολιτική προσβολή της απαξίωσης με τον πλέον σκληρό τρόπο”, η πιό σκληρή από τις επεξηγηματικές της αποχώρησής του φράση, καταγράφεται αν μη τι άλλο ως κορυφαία στιγμή αυτοπεποίθησης προσώπου με αναπηρία που συμμετείχε σε ψηφοδέλτιο ελληνικού κόμματος εντός του κεντρικού πολιτικού σκηνικού. Πόσο μάλλον όταν επ’ ουδενί ο Κουζέλης δεν επεδίωξε να εξαργυρώσει – έμμεσα ή άμεσα – την επιλογή του, και ουδεμία προνομιακή σχέση δεν διεκδίκησε από τους άμεσα επωφελημένους της . Διότι η πράξη της αποχώρησής του, έπαιξε σοβαρό ρόλο στην οριακή επικράτηση του σημιτικού ΠΑΣΟΚ στις κλειστές εκλογές του 2000 συμπιέζοντας και αφήνοντας εκτός βουλής το τσοβολικό ΔΗΚΚΙ, παρότι ουδέποτε ο ρόλος της αναλύθηκε και αναγνωρίστηκε. “Διόλου δεν με ενδιέφερε η επίπτωση επί του εκλογικού αποτελέσματος”, αποτίμησε σε ύστερο χρόνο ο πρωταγωνιστής, “αλλά το ακριβώς αντίθετο. Η επίπτωση επί του αποτελέσματος επεδίωκα να αναδείξει στο maximum τα βαθύτερα γιατί της επιλογής μου. Στο όνομα όλων των υποψηφίων με αναπηρία που χρησιμοποιούντο από όλα τα κόμματα ως ερέθισμα της λανθάνουσας ευαισθησίας του κοινού και όχι ως ισότιμοι διαμορφωτές της πολιτικής ατζέντας”. Δεν εξετάζουμε την βίαιη επέμβαση Κουζέλη στις μετέπειτα πολιτικές εξελίξεις – αν ήταν καλή ή κακή -  καταγράφουμε την στα όρια της έπαρσης αυτοπεποίθηση. Η οποία, οριοθετώντας τον κοινωνικό χαρακτήρα/ρόλο ενός ανθρώπου με αναπηρία στην μάλλον φοβική Ελλάδα, αν μη τι άλλο γεννά σοκαριστική για τα μέτρα των πολλών έκπληξη.
Θα ήταν αδύνατο δεδομένων των παραπάνω, ο ίδιος χαρακτήρας να μην αποτυπώνεται στις τρεις σημαντικές παρεμβατικές στιγμές του Κουζέλη – λογοτέχνη. Ξεκινώντας από τα “διαδικαστικά”, καίτοι και ως λογοτέχνης ο πρωταγωνιστής της ιστορίας μας έγινε αποδέκτης σημαντικών ευκαιριών να αναδειχτεί/διαπρέψει, αρνήθηκε κάθετα τους μηχανισμούς στήριξης. “Μιλάω μόνο με την πράξη, με τα έργα μου, όποιος θέλει ας αφουγκραστεί ” η καταλυτική επ’ αυτού αποτίμησή του, αποδίδει εξίσου σοκαριστικά με τα περί πολιτικής λεχθέντα του την στα όρια της έπαρσης αυτοπεποίθησή του. Από ευκαιρίες στήριξης (ανθρώπων και μηχανισμών) ο Α. Κουζέλης είχε ουκ ολίγες. Εκλεκτοί εκπρόσωποι από την ελίτ της νεοελληνικής διανόησης και κορυφαίες φιγούρες της κεντρικής πολιτικής σκηνής μοιράστηκαν τους ρόλους στην παρουσίαση της περιεκτικής ΗΤΤΑΣ του λογοτέχνη (ο τίτλος του δεύτερου βιβλίου του) στο κεντρικότερο αθηναϊκό βιβλιοπωλείο, ουδεμία συνέχεια ο Κουζέλης επεδίωξε και ουδεμία συνέχεια είχε μαζί τους.  “Οι ρόλοι τελειώνουν με το σβήσιμο των φώτων, το όποιο φως του λογοτεχνικού μηνύματος περνά μόνο μέσα από μικρές χαραμάδες στο εναπομείναν σκοτάδι. Το τεχνητό φως μεσ’ το σκοτάδι, καταδικάζει την ουσία της τέχνης ως βαθύτατης εκφραστικής και επικοινωνιακής ανάγκης, ως αναζήτησης του αληθινού δρόμου προς το φως, την χειραφέτηση”, έγραψε προ μερικών μηνών ο κοινωνιολόγος/λογοτέχνης μοιραζόμενος την σκέψη του μέσω ηλεκτρονικού μηνύματος με λίγους μόνο και εκλεκτούς φίλους . Αυτούς στους οποίους και υπέρ των οποίων μια ζωή ολόκληρη λογοδοτούσε και εξακολουθεί να λογοδοτεί εκπλήσσοντας πάντες τους “άλλους”...
Η ΗΤΤΑ – το δεύτερο λογοτεχνικό βιβλίο του Κουζέλη – αφιερώνεται στις γυναίκες , το μήνυμα που συμπυκνώνει είναι τόσο κάθετο που δεν θα μπορούσε παρά να χαρακτηριστεί (τι άλλο μιάς και για τον Κουζέλη πρόκειται;) σοκαριστικό. Με μιά φράση (δανεισμένη από την επίσημη παρουσίαση του βιβλίου) : Είναι τόσο βαθιά φαλλοκρατικές οι σύγχρονες δυτικές κοινωνίες, που η όποιαδήποτε εντός αυτών γυναικεία διεκδίκηση χειραφέτησης και ελευθερίας είναι εξ’ ορισμού καταδικασμένη σε αστοχία. Η γυναικεία ελευθερία και  χειραφέτηση επιτρέπονται μόνο ως ζωτικά άλλοθι, όταν διεκδικούν μερίδια από τα πεδία της συγκρουσιακής αλήθειας ηττώνται οικτρά. “Τέτοιος πεσσιμισμός;” , είχε ρωτηθεί τότε ο λογοτέχνης ολίγον παιχνιδιάρικα από καθηγήτρια πανεπιστημίου, “η αλήθεια δεν μπορεί να θεωρηθεί πεσσιμισμός, μόνο η άρνησή της” κάθετα της είχε απαντήσει .  Και συναισθανόμενος το πεινασμένο ενδιαφέρον του κοινού του για παραπέρα συζήτηση, το τάϊσε με μιά μόνο ακόμα κουβέντα και κατόπιν διαταγή σιωπητηρίου: “Η διαδικασία της χειραφέτησης, της επανάστασης είναι συνεχής, μοιάζει ατελείωτη, η επανάσταση όμως είναι μιά και μόνο κρίσιμη στιγμή/τομή που αλλάξει οριστικά τα πάντα. Οτιδήποτε το ατελείωτο σημαίνει πόνο, η χαρά διεκδικεί μόνο τις στιγμές της, έτσι έχει η αλήθεια της ζωής”. Σύμφωνα με τον Κουζέλη η ΗΤΤΑ του ως “μήνυμα προς τις αγαπημένες γυναίκες” συνιστά το διαλεκτικό αντίθετο του πεσσιμισμού. Και ας διαφωνούν οι πάντες...
Η αναζήτηση της χαραμάδας μεσ’ το σκοτάδι κορυφώνεται στο τρίτο βιβλίο του Ανδρέα Κουζέλη – ποιητική συλλογή αναπτυγμένη σε έξι θεματικές ενότητες – υπό τον χαρακτηριστικό τίτλο ΚΑΤΑΠΑΚΤΗ. Πλέον ο λογοτέχνης ρητά δηλώνει ότι “αναφέρεται στην ανάγκη απελευθέρωσης” αποκλειστικά και μόνο στο όνομα των “από κάτω”. Ρωτούμενος από αναγνώστη “γιατί εμμένεις στο προφανές, εξ’ ορισμού δεν αφορά τους από κάτω η αναζήτηση καταπακτής;”  ο Α. Κουζέλης για μια ακόμη φορά επέλεξε το αντισυμβατικό ως απάντησή του : “Χρέος του λογοτέχνη στους καιρούς μας είναι να ξαναγράψει από την αρχή το προφανές, να το ξαναεγγράψει στην συλλογική συνείδηση. Διότι πλέον ακόμα και αυτήν την έκφραση της ανάγκης απελευθέρωσης, οι από πάνω προσπαθούν να την οικειοποιηθούν, να την αφαιρέσουν ως αλήθεια από τους από κάτω και να την μεταλλάξουν σε ενιαίο, πολτοποιημένο, εμπορεύσιμο ζωτικό ψεύδος. Δεν είμαι έμπορος για να προσφέρω σε πολλές και διάφορες ποικιλίες το εμπόρευμά μου, είμαι με τους από κάτω, ένας από τους από κάτω”. Και η συγκεκριμένη φράση (πάλι σε εκδήλωση παρουσίασης) συνοδεύτηκε από διαταγή σιωπητηρίου η οποία ξανά έγινε αποδεκτή. Αν μη τι άλλο ο Ανδρέας Κουζέλης έχει αποδείξει ότι γνωρίζει καλύτερα και από τον καλύτερο επαγγελματία της επικοινωνίας να σφραγίζει με μια φράση τα επικοινωνιακά τελετουργικά που τον αφορούν...
Χρωστάμε μερικές λέξεις για το πρώτο εναρκτήριο βιβλίο του Κουζέλη, πιθανώς επηρεασμένοι και εμείς από την μοναδική του ικανότητα να ανατρέπει την τάξη την αφήσαμε για το τέλος. Οι ΕΠΙΣΚΕΠΤΕΣ ΟΝΕΙΡΟΥ του, λοιπόν, ανήκουν στην κατηγορία εκείνη των λογοτεχνημάτων που δεν νοηματοδοτούνται σε ένα δημοσιογραφικό κείμενο. Μιλούν για την αλήθεια όπως κατοικοεδρεύει στο ασυνείδητο, την συγκρουσιακή διαδικασία ανάδυσής της, την ισορροπία στης λογικής τα σύνορα όταν αντιπαρατίθεται με τα περιβληματικά ζωτικά ψεύδη, εντέλει για το ακροβατικό ξεπέταγμα της στιγμής που αναζητείται πεδίο φωτός ώστε οριστικά η αλήθεια να κατοχυρωθεί . “Οταν ανοίγουν τα βλέφαρα, οι μνήμες του ονείρου ξεθωριάζουν μέσα σε μια μόνο στιγμή. Αυτή προσπαθώ αγωνιωδώς να παρατείνω, να νοηματοδοτήσω” η ερμηνευτική για τους επισκέπτες του ονείρου του φράση του λογοτέχνη. Οι ΕΠΙΣΚΕΠΤΕΣ ΟΝΕΙΡΟΥ δεν απευθύνονται σε “τεμπέληδες αναγνώστες”, δεν διαβάζονται εύκολα . “Θα είναι έκπληξη μοναδική για μένα αν έστω και ένας αναγνωρίσει δικούς του οικείους στους επισκέπτες μου. Έκπληξη και απίστευτη λύτρωση μαζί , μιας και θα νοηματοδοτεί κοινές αφετηρίες που διαρκώς ηττούμενος, διαρκώς ψάχνοντας για καταπακτές, αγωνίζομαι επί χρόνια να νοηματοδοτήσω” μας μυεί στην σκέψη του ο Α. Κουζέλης, συνδέοντας την αρχή και την συνέχεια της λογοτεχνικής του παρέμβασης με  ακραία εκπληκτικό τρόπο.
Και ποιά η ακραία έκπληξη; Η απόδοσή της σε λέξεις μοιάζει ο προσφορότερος επίλογος του παρόντος:  Η συνέχεια και συνέπεια καθεαυτή, η επιμονή στην μοιρασιά της αναζήτησης του φυσικού φωτός, ή άρνηση κάθε τεχνητού φωτισμού. Η διαχρονικότερη συνταγή της πλήρους/ανόθευτης εσωτερικής μοναξιάς, συνάμα όμως και το πιστοποιητικό της αυθεντικής – στα όρια της έπαρσης – αυτοπεποίθησης...

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

.....μέρα αναστάσιμη ....

.....Κάποια ξημερώματα σε μακρύ τραπέζι
θάρθουν να καθίσουνε μάνες και παιδιά
μέρα αναστάσιμη κι ο λαός θα παίζει
τα πολλά τραγούδια του για τη λευτεριά



για να αρχισει ο κοσμος να γελα
πρεπει να χυθει πολυ δακρυ ακομη

Αϊσα - Ένα εντεκάχρονο κορίτσι που μάχεται . . . . .Αϊσα - Με τα δικά της λόγια:
«Το όνομά μου είναι Αϊσα. Είμαι 11 χρονών.
Ζω στο χωριό Κόμπα στο Νίγηρα.
Μου έκαναν κλειτοριδεκτομή όταν ήμουν 5 ετών. Δεν θυμάμαι πολλά, αλλά ξέρω ότι έγινε εδώ στο χωριό μας.
Αυτό που θυμάμαι, είναι όταν στη μικρή μου αδελφή, τη Φατιμά έκαναν το ίδιο.

Ήταν πριν από 3 χρόνια. Την ξεγέλασαν μετά το σχολείο να πάει στα λαγκάδια, μακριά από το χωριό. Όταν γύρισε, έκλαιγε. Έτρεχε αίμα στα πόδια της. Ήμουν πολύ λυπημένη.
Κατάλαβα τι είχε συμβεί.

Ρώτησα τη μητέρα μου γιατί το έκαναν αυτό στη Φατιμά. Της είπα πως ήταν κακό για τα κορίτσια.

Μου είπε "Ήταν πάντα στις παραδόσεις μας, ακόμα και πριν να γεννηθώ εγώ."
Αμέσως μετά τη Φατιμά ήταν η σειρά της ξαδέλφης μου Αλίμα. Και αυτή ήταν 7 χρονών.

Ήξερε τι ήθελαν να της κάνουν. Προσπάθησε να ξεφύγει, να τρέξει. Αλλά την έπιασαν έτσι και αλλιώς. Δε σταμάτησε να αιμορραγεί όλη τη μέρα.

Το ίδιο βράδυ λ…

Πάτρα: Η ΔΕΗ έκοψε το ρεύμα σε ηλικιωμένη που ζει με οξυγόνο – Συνελήφθη ο γιος της που διαμαρτυρήθηκε

Εφιαλτική γίνεται πλέον η πραγματικότητα για όσους δεν έχουν να πληρώσουν το ρεύμα. Βλέπετε η παραπλανητική διαφήμιση δεν μας τα λέει όλα , δηλαδή όταν δεν έχεις να πληρώσεις όσα σου ζητάνε για να μπεις στην ρύθμιση τι κάνεις ; προφανώς έχεις την τύχη της ηλικιωμένης κυρίας Νίκης Μούζου, καθώς η ΔΕΗ της έκοψε το ρεύμα, αν και η ίδια ζει με μηχάνημα οξυγόνου. Όπως αναφέρει το www.patrastimes.gr, η ηλικιωμένη γυναίκα ζει σε ένα παλιό σπίτι στην συνοικία της Αγίας Αικατερίνης, στην πιο υποβαθμισμένη συνοικία της πόλης. Σήμερα το πρωί συνεργείο της ΔΕΗ συνοδεία ανδρών της ομάδας ΔΙΑΣ έκοψαν το ρεύμα. Η κυρία Νίκη ζει με μια πενιχρή σύνταξη. Συντηρεί τα δύο της εγγόνια, ανήλικα, και ήλθε αντιμέτωπη με έναν υπέρογκο λογαριασμό ρεύματος. Πάνω από 10.000 ευρώ. Όπως είπε δεν μπορούσε να πληρώσει καθώς έπρεπε να επιλέξει από το αν θα μπορέσει να ταΐσει την οικογένειά της ή να έχει ρεύμα. Η γειτονιά ξεσηκώθηκε. Σαν να μην έφταναν όλα αυτά ο γιος της κυρίας Νίκης πήγε στην ΔΕΗ για να διαμαρτυρηθεί. …