Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

''Αττίλας 1974'' του Μιχάλη Κακογιάννη

Τον Σεπτέμβριο του 1974 ο Μιχάλης Κακογιάννης ταξίδεψε στην Κύπρο, τον τόπο καταγωγής του, προκειμένου να γυρίσει ένα ντοκυμαντέρ σχετικά με την εισβολή των Τούρκων. Ηταν μια προσωπική προσπάθεια, «χωρίς προκατασκευασμένες ιδέες, χωρίς συγκεκριμένο πρόγραμμα· πήγα χωρίς να έχω σκεφθεί τίποτε» είπε ο σκηνοθέτης έναν χρόνο αργότερα στη συνέντευξη που παραχώρησε στην εφημερίδα «Le Quotidien de Paris». «Μου επιβαλλόταν να κάνω μια ταινία για να βοηθήσω την πατρίδα μου».







Attila '74: The Rape of Cyprus (1975) από tvxorissinora


Το οδοιπορικό του Κακογιάννη είχε ως αποτέλεσμα τον «Αττίλα 74», μια μνημειώδη καταγραφή της κατάστασης στην Κύπρο μετά το πραξικόπημα εναντίον του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου και την τουρκική εισβολή. Ο σκηνοθέτης δούλεψε τόσο με πολιτικά στελέχη όσο και με τον λαό της χώρας. Απέσπασε μια μεγάλη συνέντευξη από τον Μακάριο, μίλησε με τον μετέπειτα ιδρυτή του κόμματος Δημοκρατικός Αγώνας Γλαύκο Κληρίδη και τον Νίκο Σαμψών (1935-2001) που έμεινε στην Ιστορία επειδή ανέλαβε δοτός «πρόεδρος» της Κύπρου κατά το πραξικόπημα εναντίον του Μακαρίου. Μίλησε με ανθρώπους της ΕΟΚΑ-Β αλλά και με τον απλό λαό που κατέθεσε μαρτυρίες για την τραγωδία που έπληξε την ελληνική κοινότητα του νησιού, δηλαδή περί το 82% του πληθυσμού της Κύπρου.

«Πέρα από καθετί, η ταινία μου είναι ένα ανθρώπινο ντοκουμέντο» συνεχίζει στην ίδια συνέντευξη ο Κακογιάννης. Πραγματικά ο φακός του σκηνοθέτη (διευθυντής φωτογραφίας ο Σάκης Μανιάτης) καταγράφει τις άθλιες συνθήκες ζωής στους προσφυγικούς καταυλισμούς (αγρότισσες ζουν σε σκηνές ανάμεσα σε κότες, εκδιωγμένες από τα σπίτια τους), το παράπονο ενός 15χρονου κοριτσιού που βιάστηκε από τους τούρκους εισβολείς, εξαγριωμένους νέους από τη σύγχυση και την αβεβαιότητα για το αν ζει ή όχι κάποιο μέλος της οικογένειάς τους που χάθηκε στη ζώνη κατοχής. Η αποκορύφωση του δράματος στον «Αττίλα 74» φαίνεται στο χωρίς μεταβατικό στάδιο «πέρασμα» των Ελληνοκυπρίων από μια καλή ζωή στο καθεστώς του «πρόσφυγα μέσα στην ίδια τους τη χώρα», τη στιγμή που κάποτε διέθεταν υψηλότερο επίπεδο ζωής συγκριτικά με εκείνο των Ελλήνων, πόσο μάλλον των Τούρκων.

Ο Κακογιάννης εστίασε αρκετά στα παιδιά, τα οποία είχαν πλήρη επίγνωση του δράματος της χώρας τους. «Τα όμορφα παιδάκια περιγράφουν ψυχρά (γιατί δεν είναι σε θέση να καταλάβουν) τη δολοφονία των οικογενειών τους ή κλαψουρίζουν ζητώντας να πάνε στο σπίτι, στο σπίτι που δεν υπάρχει πια» παρατηρεί στους «Times» του Λονδίνου ο Ντέιβιντ Ρόμπινσον.

Η απουσία των συνεντεύξεων από Τουρκοκυπρίους δεν ήταν ευθύνη του Κακογιάννη. «Αρνήθηκαν» λέει στην ίδια συνέντευξη ο σκηνοθέτης. «Οταν βρισκόμουν εκεί κανείς Τουρκοκύπριος δεν μπορούσε να περάσει τη "γραμμή του Αττίλα". Στον Νότο, όπου ζουν πάντα πολλές χιλιάδες Τουρκοκύπριοι, οι περισσότεροι φοβούνταν να μιλήσουν. Μόνο ένας δήμαρχος εξομολογήθηκε πως ήθελε να ζήσει και να πεθάνει στο χωριό του».

«Μια στρατευμένη ταινία» τη χαρακτήρισε στο άρθρο του στην εφημερίδα «Le Monde» ο Ρολάν Ντελκούρ τον Νοέμβριο του 1975. «Ο Κακογιάννης έχει το κουράγιο να μας δείξει και να μας κάνει να ακούσουμε τους ίδιους τους Κυπρίους την ώρα που τοποθετούνται στο πρόβλημα των ευθυνών. Είναι οι φασίστες των οποίων τα ίχνη αναζητεί ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος σε μια σκηνή ιδιαίτερα εντυπωσιακή; Σίγουρα. Αλλά και οι Αμερικανοί έχουν κατηγορηθεί, τόσο από τους Ελληνες της Κύπρου όσο και από τους Ελληνες της Ελλάδας. Ωστόσο και οι ευθύνες του ίδιου του εθνάρχη δεν μπορούν να ξεφύγουν από τον προσεκτικό θεατή χάρη στις πολυάριθμες συνεντεύξεις. Αυτές οι ευθύνες αφορούν και το παρελθόν και το μέλλον. Οι αριθμοί μιλούν από μόνοι τους: έξι χιλιάδες νεκροί, δύο χιλιάδες πεντακόσιοι αγνοούμενοι, διακόσιες είκοσι χιλιάδες πρόσφυγες, 40% του εδάφους του νησιού κατεχόμενο από τις τουρκικές δυνάμεις. Στα εδάφη αυτά περιλαμβάνεται το μεγαλύτερο μέρος των βιομηχανικών και αγροτικών πηγών πλούτου της Κύπρου. Ο,τι κι αν συμβεί, αυτός ο λαός θα έχει πληρώσει ακριβά την απελευθέρωση της Ελλάδας από τη δικτατορία. Εχει το δικαίωμα να ελευθερωθεί κι αυτός με τη σειρά του από τις αγωνίες και τα βάσανά του».

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

.....μέρα αναστάσιμη ....

.....Κάποια ξημερώματα σε μακρύ τραπέζι
θάρθουν να καθίσουνε μάνες και παιδιά
μέρα αναστάσιμη κι ο λαός θα παίζει
τα πολλά τραγούδια του για τη λευτεριά



Τράπεζα πετάει στο δρόμο Οικογένεια στην Νίκαια

Πετάνε στο δρόμο και ξεκληρίζουν ολόκληρη οικογένεια ανέργων στη Νίκαια αφού πρώτα φρόντισαν να δέσουν χειροπόδαρα και να τους αρπάξουν τη πρώτη κατοικία.. Ολόκληρη οικογένεια κινδυνεύει να βρέθει στο δρόμο μέχρι τις 20 Σεπτέμβρη, αφού η eurobank έστειλε τελεσίγραφο να φύγουν μέχρι τη παραπάνω ημερομηνία.

Πρόκειται για διώροφη μονοκατοικία στη Νίκαια με τα δύο διαμερίσματα να ανήκουν ξεχωριστά στους δύο γιούς της οικογένειας, οι οποίοι βιώνουν τον εφιάλτη της ανεργίας τα τελευταία χρόνια και μάλιστα να είναι δηλωμένα σαν ΠΡΩΤΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ και το ισόγειο-κατάστημα (που δεν λειτουργεί πλέον) που ανήκει στον πατέρα της οικογένειας επίσης άνεργο που εδώ και ενάμιση χρόνο έχει σοβαρά προβλήματα υγείας έπειτα από καρδιακό επεισόδιο που πέρασε λόγω της περιπέτειας που περνάει.

Τα σπίτια έχουν ήδη βγει σε πλειστηριασμό τον οποίο η τράπεζα που τα διεκδικούσε ''πλειοδότησε'' και τα πήρε στη κατοχή της αντί πινακίου φακής.

Το τραγικό στην υπόθεση είναι ότι πέρα από το ξεκλήρισμα μιας ο…

16/8 ΚΟΜΜΕΝΟ ΑΡΤΑΣ - 17/8 ΚΟΚΚΙΝΙΑ

Στον απόηχο των θυμάτων του Αυγούστου, και είναι πολλά, αφιερωμένο στη μνήμη τους, ένα ποίημα του Γιάννη Ρίτσου, μελοποιημένο από το Θάνο Μικρούτσικο.
"ΤΟ ΧΡΕΟΣ"    ΚΟΚΚΙΝΙΑ  ΚΟΜΜΕΝΟ ΑΡΤΑΣ


«Κι ύστερα πάλι ομοβροντία τα χαράματα
διώχνοντας απ' τα κυπαρίσια τα σπουργίτια τα φορτηγά αυτοκίνητα γιομάτα αγωνιστές
περνώντας για τον τόπο της εκτέλεσης
κόβοντας με τις ρόδες τους στα δυο τον ήλιο.
Εμεινε πάλι πολλή σκόνη τ' απογεύματα
Η σκόνη που αφήνουν πίσω τους τα μαύρα φουστάνια
Των μανάδων
Καθώς περνάνε απ' του Αβέρωφ ή απ' του Χατζηκώστα
Ή από τα τμήματα των μεταγωγών
Οι μαύρες μανάδες με τα μαύρα φουστάνια
Με την καρδιά τους τυλιγμένη στο μαντίλι τους
Σαν ένα ξεροκόμματο ψωμί που δεν μπορεί να το μασήσει
Ούτε ο Θάνατος.» Η ιδέα της ανάρτηση; απο τον Χ. ΖΟΥΛΙΆΤΗ